Dernek Hakkında Merak Edilenler Rehberi
Sivil toplum alanında faaliyet göstermek ve toplumsal projelere imza atmak isteyen girişimcilerin en çok merak ettiği konuların başında dernek kurma süreçleri gelmektedir. Yasal mevzuata uygun bir yapı oluşturmak, hak ve yükümlülükleri eksiksiz bilmek bu süreçte büyük önem taşır. Bu kapsamlı rehber yazımızda, dernek kuruluş aşamalarından mali yükümlülüklere, zorunlu organlardan genel kurul süreçlerine kadar aklınıza takılan tüm soruları ayrıntılı bir şekilde ele alıyoruz. Resmi mevzuat hakkında detaylı bilgi edinmek için İçişleri Bakanlığı web sitesini ziyaret edebilir, sitemiz içerisindeki diğer kılavuzlar için iletişim sayfamız üzerinden bizimle rahatlıkla bağlantı kurabilirsiniz.
Dernek kaç kişi ile kurulur?
▼
Dernek en az gerçek ya da tüzel 7 kişi ile kurulur.
Dernek kurmak için kaç para gerekir?
▼
Dernek kuruluşunda hiçbir kamu ödemesi (harç, vergi vb) yoktur. Sadece kırtasiye masrafınız olacaktır.
Dernek merkezi Sanal Ofis olabilir mi?
▼
Hayır, sanal ofis dernek merkezi olarak gösterilemez.
Dernek kurmak para kazandırır mı?
▼
Hayır, dernekler kar amacı gütmeyen tüzel kişiliktirler. Yalnız, dernek yöneticileri maaş (huzur hakkı) alabilirler.
Dernek ilk genel kurulu ne zaman yapılır?
▼
Dernek tüzüğünü teslim aldıktan sonra ilk 6 ay içerisinde yapılmalıdır.
Dernekler vergi verir mi?
▼
Dernekler ticari tüzel kişilik değildir, ticari vergilere taraf değildirler.
Dernek Beyannamesi ne zaman verilir?
▼
Her sene Mart ayının sonuna kadar verilir.
Dernek zorunlu organları nelerdir?
▼
Genel Kurul, Yönetim Kurulu ve Denetim Kuruludur.
Dernekler hangi defterleri tutmak zorundadır?
▼
Karar, Üye, İşletme, Evrak Kayıt defterlerini tutmakla mükelleftir.
Dernekte sigortalı çalıştırabilir mi?
▼
Evet, Y.K. Başkanı hariç üyeler ve dışarıdan kişiler sigortalı gösterilebilir.
Dernek yöneticileri maaş alabilirler mi?
▼
Evet, yönetim kurulu tarafından belirlenecek miktarda maaş (huzur hakkı) alabilirler.
Her dernek bağış alabilir mi?
▼
Evet, her dernek bağış kabul edebilir.
Dernek evraklarını kaybedince ne yapılmalı?
▼
İlgili mahkemeden Zayi Belgesi çıkartılmalıdır.
Dernekler aynı isimle tekrar kurulabilir mi?
▼
Dernekler aynı isimle yeniden kurulabilirler. Yalnız suç tespiti, sakıncalı faaliyetler sonucu mahkemece kapatılmış derneklerin ismi bir daha kullanılamaz.
Dernekler çoklu amaç gözeterek kurulabilir mi?
▼
Her derneğin yalnız bir tek amacı olabilir. Bu amaç derneğin tanımlayıcısıdır. Örneğin; sağlık derneği, sosyal dayanışma derneği, uzmanlık derneği gibi. Bu nedenle birden çok amaçlı dernek kurulamaz.
Üye aidatları nasıl belirlenir?
▼
Üye aidatlarının ne aralıklar, hangi şartlarda toplanacağı tüzükte belirtilmeli, pratik işleyiş için de bu yetki Yönetim Kuruluna tanımlanmalıdır.
Dernek yönetim kurulu, üyelik başvurularını nasıl sonuçlandırmak zorundadır?
▼
Derneklerin yönetim kurulları, alacakları kararda istedikleri gerçek yâda tüzel kişiliği üye kabul edip etmeme hakkına sahiptirler. Üyelik için ret kararının nedenini belirtme zorunluluğu yoktur.
Üyelikten nasıl istifa edilir?
▼
Derneklerin üyeleri yönetim kurulu başkanlığına hitaben yazdıkları bir dilekçe ile istifa etmiş sayılırlar. Bu gerekirse iadeli mektup ya da noter aracılığı ile de olabilir.
Üye aidatlarının ödenmemesi halinde ne yapılır?
▼
Derneklerin tüzüklerinde üye aidatları ile ilgili hükümlerin net olarak belirtilmesinin işleyiş açısından kolaylık getirdiği görülecektir. Buna göre tüzüklerinde üye aidatlarını süresi içinde yatırmayanların genel kurula katılamayacakları ve üyeliklerinin sona erdirileceği belirtilebilir.
Katılma payı nedir yeni üye olacak olanlar yatırmak zorunda mıdır?
▼
Katılma payı adı altında üyeler için bir ödev ve sorumluluk getirilemez.
Üyelik hak ve borçları başka bir şahsa geçebilir mi?
▼
Üyelik hak ve borçları şahsa bağlıdır. Miras yolu veya hukuki bir muamele ile başka bir şahsa geçemez.
Üyelerin üyeliklerine nasıl son verilir?
▼
Üyelikten Çıkarılma; Yönetim Kurulu, varsa (Disiplin Kurulu veya Haysiyet Divanı kararı) nın yaptığı tekliflerini uygular veya uygulamaz sonuç ilgiliye bildirilir. Yapılacak ilk genel kurulda nihai karar verilir. İlgilinin 1 ay içinde genel kurul kararına itiraz (dava açma) hakkı vardır.
Yönetim Kurulu toplantıları nerelerde yapılabilir?
▼
Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu, Onur Kurulu ve Danışma Kurulu gibi organların toplantı yapma yerleri için mevzuatta herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Ancak tüzüklere bu konuda bağlayıcı hükümler konulabilir. Aksine hüküm yoksa yönetim kurulu kararı ile toplantılarını alacakları bir kararla istedikleri bir yerde yapılabilir.
Yönetim Kurulu karar yeter sayısı ne anlama gelmektedir?
▼
Yönetim kurulu üyesi 5 olan bir derneğin 3 asil üyesi ile toplanarak kararlar alabilir. Toplantıya katılmayan diğer üyeler isterlerse alınan kararları görebilir, itiraz şerhi koyabilirler.
Yönetim Kurulu kararlarında oyların eşitliği halinde ne yapılır?
▼
Dernek tüzüğüne, oylamalarda eşitlik halinde başkanın bulunduğu tarafın üstün sayılacağına dair hüküm konulabilir. Böyle bir madde konulduğu zaman başkanın oyu 2 oy olarak değerlendirilebilir.
Yönetim Kurulu kararları için mahkemeye başvurulabilir mi?
▼
Yapılan usulsüzlük veya başka nedenden dolayı yönetim kurulu hakkında ilgili mahkemelere suç duyurusunda bulunulur. Derneğin en yetkili organı olan genel kurula intikal ettirilebilir.
Yönetim Kurulu üyeleri arasında görev değişikliği yapılabilir mi?
▼
Yönetim Kurulu üyeleri arasında her zaman değişiklik yapılabilir. Yedek üyelerden eklenebilir.
Yönetim, denetim kurulu üyeleri görevleri belirtilerek seçilebilir mi?
▼
Derneklerde görevleri de belirtilmek suretiyle yönetim, denetim ve diğer kurullardaki görevliler, bu usulle seçilebilir. Kanunlarda kısıtlayıcı hükümler bulunmamaktadır.
Dernek defterlerinin kayıtları nasıl olur?
▼
Karar defterinin sayfa sonunda imza için bırakılan bölümü hariç defterlerin satırları, çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz. Ciltli defterlerde defter sayfaları ciltten koparılamaz. Tasdikli form veya sürekli form yapraklarının sırası bozulamaz. Hatalı yazılan rakam ya da yazının üstü tek çizgi ile çizilerek parafe edilmeli, doğrusu yazılmalıdır.
Taşınmaz mal edinme nasıl olur?
▼
Genel kurulda yönetim kuruluna yetki verilerek taşınmaz elde edilir. Taşınmaz bağışlarında genel kurul kararına gerek yoktur. Taşınmaz mal edinmede izin alma usulü kaldırılmış, bildirim esası getirilmiştir. Tapuya tescilinden itibaren 30 gün içinde yönetmelikte belirtilen form ile mülki idare amirliğine bildirilir.
Derneğe ait yer ve tesislerde içki kullanılabilir mi?
▼
Derneklerin yönetim yerleri, müesseseleri, tesisleri ve her çeşit eklentilerinde, lokaller dâhil, içki kullanmak yasaktır.
Dernekler vakıf kurabilirler mi?
▼
Dernek ile vakıf farklı tüzel kişiliklerdir. Aralarından bir illiyet bağı yoktur. Dernekler vakıf haline gelemezler ancak mallarının bir kısmı ile vakıf kurabilirler.
Denetim Kurulu üyeleri yönetim kurulu toplantılarına katılabilir mi?
▼
Denetim Kurulu üyeleri Yönetim Kurulu toplantılarına katılabilirler, söz hakkı verilebilir. Ancak oy hakları yoktur.
Dernekleri kimler denetleyebilir?
▼
Dernekler: İçişleri Bakanı veya Valiler veya Kaymakamlar tarafından denetletilebilir. Spor Kulüplerini Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü denetleyebilir. Mahkeme kararı ile kolluk kuvvetleri de girebilir. Bunların dışında başka kurumun denetleme yetkisi yoktur. Lokallerde yemek/oyun varsa işletme konumunda değerlendirilir, belediye, zabıta ve mali denetmenler de denetleyebilir.
Dernekler iktisadi işletme kurabilirler mi?
▼
Yurt, pansiyon, aş ocağı, huzurevi, lokal açan dernekler gelir getirme amacıyla kullanırsa iktisadi işletme niteliği doğar. Tüzükte hüküm yoksa tüzük değişikliği yapılarak genel kurul kararıyla yetki alınır.
Tüzük değişikliği nasıl yapılır?
▼
Tüzük değişikliği yetkisi genel kurullardadır. Genel kurul çağrı kararı alınırken gündeme eklenebilir. Tüzük değişikliğinde yeter sayısı tüm üyelerin 2/3’sine tekabül etmelidir.
Lokal başvurusu nasıl yapılır?
▼
Valiliğe veya kaymakamlığa bir dilekçe ile başvurulur. Başvuruya yönetim kurulu karar örneği, tapu/kira kontratı, kat malikleri onayı ve yapı kullanma (iskan) izin belgesi eklenir.
Lokaller iktisadi işletme mahiyetinde midir?
▼
Maliye Bakanlığının tebliğine göre 3. Sınıf işletme statüsündedir. Lokaller kurumlar vergisine tabidir ve ayrı işletme defteri bulunur.