Dernek Tüzüğü Nasıl Hazırlanır? Dernek Tüzüğü Maddeleri
Dernek tüzüğü, dernek kuruluşu aşamasında hazırlanması gereken en önemli belgelerden biridir. Dernek tüzüğü konusunda “kendiniz hazırlayamazsınız, şablon tüzük kullanmayın” gibi ticari çıkar amaçlı söylemlere denk gelmeniz olası! Daha önce de değindiğimiz gibi; dernek kurmak için profesyonel destek alma mecburiyetiniz bulunmuyor! Her yönüyle eksiksiz bir dernek tüzüğü hazırlamak, tüzük maddeleri, örnekleri ve yazılması gerekli zorunlu tüzük unsurları gibi sorularınızı gidermek için dernek tüzüğünü hazırlarken dikkat etmeniz gerekenler şunlardır:
📌 Dernek Tüzüğü Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Öncelikle dernek tüzüğünüz, hedeflediğiniz ve ileride gerekebilecek faaliyet alanını size açmalıdır.
1. Dernek Tüzüğü Nasıl Hazırlanır?
Öncelikle dernek tüzüğünüz, hedeflediğiniz ve ileride gerekebilecek faaliyet alanını size açmalıdır. Yurt içi ve yurt dışında faaliyet göstermek, seminer, konferans, fuarlar vb. düzenleyebilmek, gerekli izinler alınması şartıyla eğitim programları yapabilmek, derneğe gelir sağlamak amaçlı dernek iktisadi işletmesi kurabilmek, kamu ve özel kurumlarla, diğer STK’larla ortak projeler yapmak, uluslararası fon, proje başvuruları yapabilmek ilk akla gelenler olacaktır.Bu yüzden en geniş kapsamlı, güncel bir dernek tüzüğü hazırlanmalıdır. Sivil Toplum Müdürlüğü’nün sitesi bu konuda çok verimli bir kaynak sunmaktadır. Ama bir de derneğinizin kendini tanıtma, farkındalık yaratma gücü olmalıdır. Bu aşamada sizi anlatan, faaliyet zenginliğinizi projekte eden, potansiyelinizi insanlara yansıtan bir tüzüğünüz olmalı.2. Dernek Tüzüğü Maddeleri
Dernek tüzüğü maddeleri hazırlanırken 5253 sayılı mevzuatta yer alan zorunlu maddeleri eklemeniz mecburidir. Madde sayısında belirleyici bir kısıtlama bulunmamaktadır.Numarayla tanımlanmış üst başlıklar tüzüğün zorunlu unsurlarıdır. Alt maddeler isteğe bağlı olarak düzenlenir. Faaliyet alanızın zengin olması için ne kadar detaylı hazırlarsanız, o kadar daha çok maksadını karşılayan bir dernek tüzüğü olur.3. Dernek Adı
Derneğinizin adını belirlerken dikkat etmeniz gerekenlerin başında halihazırda faaliyet gösteren, ya da mahkeme kararıyla kapatılmış bir derneğin ismini seçmemeniz olacaktır. Ayrıca izne tabii olan; Türk, Cumhuriyet, Atatürk, Meclis, Oda, Sendika (bu liste oldukça uzundur, sivil toplumla ilişkiler müdürlüğü sisteminden kontrol edebilirsiniz) isimlere dikkat etmelisiniz.4. Derneğin Merkezi ve Şubesi
Derneğinizin temsil adresinin hangi ilde olduğunu belirtmelisiniz. Derneğiniz ileride şube kurma durumu varsa tüzükte dernek şube açabilir olarak belirtip, bunun şartlarını detaylandırmalısınız.5. Derneğin Amacı ve Tüzükte Belirtilmesi
Dernek en genel ve yalın tarifi ile ortak amaçla toplanan insanların ortak hareket etme alanıdır! O yüzden hedeflediğiniz amaçları belirtmelisiniz. Dernek nasıl kurulur başlıklı makalemizden faydalanabilirsiniz.6. Derneğin Çalışmaları ve Faaliyet Alanı
İlgili madde başlığına göre amaçladığınız faaliyet ve çalışmaları detaylı olarak belirtmelisiniz.- Yurt içi ve yurt dışında faaliyette bulunmak
- Süreli yayınlar (gazete, dergi) çıkarmak
- Derneğe gelir sağlamak amacıyla dernek iktisadi işletmesi kurmak
- Dernek Lokali açmak
- Eğitim programları, konferanslar, fuarlar tertiplemek
- Dernek Projesi, Dernek Fonu hazırlamak
7. Derneğe Üye Olma ve Üyelikten Çıkma
Derneğe üyelik başvurusunda bulunacak kişileri belli şartlarla kısıtlama hakkınız vardır. Mesela şu okulundan mezun olmak ya da uzmanlık derneği kuruyorsanız tıp doktoru olma mecburiyeti ekleyebilirsiniz. Tabii ki her konuda olduğu gibi, üyelik hakları konusunda dernekte tek belirleyici tüzük olamaz! Derneklerde ilgili kanun, mevzuat ana belirleyicidir. (Türk Medeni Kanunu madde 63-71)8. Dernek Organları ve Tüzükte Düzenlenmesi
Asli Dernek Organları (olması mecburi) ve Tali Dernek Organları (isteğe bağlı) olmak üzere ikiye ayrılır.Dernek iradesini temsil eden zorunlu organlar:- Genel Kurul
- Yönetim Kurulu
- Denetim Kurulu
- Divan Kurulu
- Haysiyet Kurulu
- Danışma Kurulu
9. Genel Kurulun Toplanması ve Tüzük Hükümleri
Genel Kurul yetki ve belirleyicilik açısından derneğin en yüksek organıdır. Basit bir üyelikten çıkarılma gibi durumda bile taraflardan arasında anlaşmazlık olduğunda son kararı genel kurul almalıdır. Hukuka yansıması durumunda, genel kurul kararı esas alınacaktır. Maksimum 3 yılda bir seçimli olağan genel kurul yapılmalıdır. Tarih ve toplanma detayları tüzükte belirtilmelidir. Genel kurul toplantısı nasıl yapılır başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.10. Genel Kurulun Görevleri ve Yetkileri
Dernek Tüzük Değişikliği, Yönetim ve Denetim Kurulu seçimi gibi genel kurul yetkisi dışına çıkamayacak hususlar olduğu gibi, tüzük hazırlarken sizin de sadece genel kurulun yetkili olmasını isteyeceğiniz hususlar olabilir. Tüzüğünüzü hazırlarken bu hususlara çok dikkat etmenizi öneririz.11. Genel Kurul Oy Kullanma Yetki ve Usulü
Genel Kurul hangi üyelerden oluşacak, olur karar sayı oranı dikkatli belirlenmelidir. Tabii ki, sıkça tekrarladığımız gibi ilgili kanunların belirlediği usullerin dışında irade koyamazsınız. Federasyonlar ve Konfederasyonlarda üye ve delege şartlarının dikkatli belirlenmesi daha da önem arz etmektedir!12. Dernek Gelirleri ve Tüzükte Yer Alan Mali Hükümler
Dernekler kar amacı gütmeyen, gayri ticari tüzel kişiliklerdir. Doğal gelirleri bağış ve üyelerinden alacakları aidatlardır. Onun dışında ilgili şartları tamamlamak kaydıyla kamu ya da özel kurumlardan fon, sponsorluk, teşvik gibi gelirleri olabilir. Ayrıca Dernek Projesi, Dernek Yardım Toplama İzni gibi başvurular yapabilirler. Dernek Sponsorluğu için detayların tüzüğe eklenmesini önemle tavsiye ederiz. Ayrıca dernek bünyesinde Dernek İktisadi İşletmesi, Dernek Lokali oluşturarak ticari gelir de elde edebilirler.13. Derneğin Giderleri ve Borçlanma Usulleri
Dernek yönetimi harcama yaparken çok dikkatli olmalı, her zaman ilgili kamu erkleri tarafından dernek denetimi sürecine maruz kalabileceğini hatırlamalıdır.Konuyla ilgili sıkça tekrarladığımız örnek: “Şirketlerde öncelikle gelen paranın hesabını vermeniz gerekir. Derneklerde ise bu öncelik giden para içindir” Şirkette durum aksi bir tespit olmazsa usulsüzlük olarak tespit edilecekken, dernekte bu durum zimmet suçu olarak yorumlanabilir!Tüzüğünüzü hazırlarken de derneğin ne şartlarda bağış yapabileceği, hangi durumlarda borçlanabileceği (borçlanma kararını hangi organ verecek) gibi detayları belirtmelisiniz.14. Derneğin İç Denetim Organları
Denetim Kurulu zorunlu bir organdır. En az 3 asil, 3 yedek üyeden oluşur. Denetim Kurulu Görevleri arasında; derneği finansal ve yapısal olarak denetlemek, faaliyetler derneğin tüzüğünde belirtilen amaçlara uygun mu, ilgili kanunlara uygun hareket ediyor mu gibi başlıklar vardır. Denetim Kurulunun her yıl için, Dernek İç Denetim Raporu hazırlama sorumluluğu bulunmaktadır.15. Dernekte Tutulacak Defterler
Dernek olarak Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Evrak Kayıt Defteri, İşletme Defterlerinin tutulması mecburidir. Demirbaş ve Alındı Belgesi Kayıt Defteri ise tercihe bağlıdır. Dernek gelirleri için her yıl belirlenen bir sınır vardır. Gelir bunun üstüne çıkarsa İşletme Defterini “Bilanço Usulü” tutmanız gerekir.Ama yeni kurulan derneklerde bu detaya gerek yoktur, belirlenen sınırın üstü gelir olursa ilk Dernek Beyannamesi verildikten sonra bilanço usulüne geçilir. Pratik işlem tecrübesi için dernek defterleri başlıklı makalemizden faydalanabilirsiniz.16. Tüzük Değişikliği
Dernek tüzük değişikliği için Dernek Genel Kurulu yapılması mecburiyeti vardır. Genel Kurula katılma ve oy kullanma yetkisi olan üyelerin 3/2 hazır bulunma şartı aranır.17. Derneğin Feshi ve Malların Tasfiyesi
Derneği kapatmaya Genel Kurul yetkilidir. Genel kurulda fesih kararı alınır. Derneğin menkul ve gayrimenkul varlıklarının nasıl kullanılacağı dernek tüzüğünde aksi belirtilmemişse genel kurul tarafından belirlenir.Ayrıca tüm üyelerin katılımı ile Toplantısız Çağrısız Fesih Kararı da alınabilir. (Türk Medeni Kanunu madde 76)Fesih yapıldıktan sonra kurumdaki süreç titizlikle takip edilmeli, işlem tamamlanınca kurumundan alınan fesih evrakı ile varsa vergi dairesinde stopaj kaydı kapatılmalı, banka hesapları kapatılmalı. Dernek evrakları 5 yıl süre ile muhafaza edilmelidir.18. Dernek Tüzüğü Örnekleri
Kanunen her derneğin tüzüğü etkileşime açıktır. Diğer derneklerin tüzüklerini referans alabilir, üzerine çalışma yapabilirsiniz. Ama uzman görüşümüz olarak bunu pek tavsiye etmiyoruz. Çünkü ilgili kanunlar, mevzuat devamlı güncelleniyor. Teknik olarak kabul görmeyecek bir tüzük olabileceği gibi sizin hedef ve amaçlarını tam yansıtma ihtimali zayıf olacaktır.Dernek tüzükleri, derneğin amaçlarına ve faaliyetlerine göre şekillendirilebilen, üzerinde değişiklikler yapılabilen metinlerdir. Başka derneklerin tüzüklerinden yararlanmak mümkün olsa da, değişen kanun ve yönetmelikler nedeniyle hazır bir tüzüğün doğrudan kullanılmasını önermiyoruz. Ayrıca hazır bir tüzük, kurulacak derneğin amaçlarını ve faaliyetlerini tam olarak yansıtmayabilir veya teknik açıdan uygun olmayabilir.Dernek tüzüğü örneği incelemek isteyenler, Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan resmi örneğe ulaşabilir.Dernek Tüzüğü (Şubesiz) örneğini buradan inceleyebilirsiniz.Derneğinizin her aşamasında yardım için bize ulaşabilirsiniz. Telefonla arayabilir ya da yorumlar bölümünden yazabilirsiniz.Hür Efe Dernek Danışmanlığı
Dernek kuruluşu ve STK işlemleriniz için yanınızdayız.
Hazırlama ve kuruluş sonrası süreçler hakkında bilgi almak için uzman ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
0 536 268 11 66